Ostatnie badania robiłem kilka lat temu. Czy to naprawdę problem?
„Ostatnie badania krwi robiłem kilka lat temu i wszystko było dobrze”.
To zdanie można usłyszeć bardzo często. Zwłaszcza wtedy, gdy ktoś czuje się dobrze, nie ma żadnych konkretnych dolegliwości i uważa, że skoro organizm nie wysyła alarmu, to wszystko musi działać prawidłowo.
Problem w tym, że nie każda nieprawidłowość daje wyraźne objawy.
Nie oznacza to oczywiście, że każdy powinien co kilka miesięcy wykonywać kilkadziesiąt badań. Profilaktyka nie polega na regularnym odwiedzaniu laboratorium z walizką pełną probówek. Chodzi raczej o rozsądne kontrolowanie stanu zdrowia i reagowanie wtedy, kiedy jest ku temu powód.
Dobrze się czuję. Czy naprawdę muszę się badać?
To zależy od wieku, stanu zdrowia, chorób występujących w rodzinie, stylu życia oraz indywidualnych czynników ryzyka.
Niektóre problemy zdrowotne mogą przez długi czas nie powodować charakterystycznych objawów. Dotyczy to między innymi części zaburzeń gospodarki lipidowej czy glukozowej.
Dlatego brak bólu czy złego samopoczucia nie zawsze oznacza, że wszystkie parametry organizmu są prawidłowe.
Z drugiej strony nie każda osoba potrzebuje dokładnie tego samego zestawu badań. Zakres profilaktyki powinien być dopasowany do konkretnej sytuacji.
Co właściwie można sprawdzić podczas podstawowych badań?
Podstawowe badania laboratoryjne mogą dostarczyć informacji dotyczących różnych obszarów funkcjonowania organizmu.
W zależności od sytuacji lekarz może zalecić między innymi:
morfologię krwi,
glukozę,
profil lipidowy,
TSH,
kreatyninę i ocenę funkcji nerek,
próby wątrobowe,
badanie ogólne moczu.
W określonych przypadkach potrzebne mogą być również bardziej szczegółowe oznaczenia.
Ważne jest jednak to, że badania powinny odpowiadać na konkretne pytanie. Sam fakt wykonania dużej liczby oznaczeń nie gwarantuje lepszej oceny zdrowia.
„Zrobię wszystko, co się da”
To podejście jest bardzo kuszące.
Wystarczy wejść na stronę laboratorium, zobaczyć listę badań i pomyśleć: skoro można sprawdzić 50 parametrów, to może warto sprawdzić wszystkie.
Niekoniecznie.
Im więcej badań wykonujemy bez konkretnego powodu, tym większa szansa na przypadkowe odchylenia od zakresu referencyjnego. Nie każde takie odchylenie oznacza chorobę, ale może prowadzić do kolejnych konsultacji, powtarzania badań i niepotrzebnego stresu.
Dlatego rozsądniejszym podejściem jest dobranie badań do wieku, objawów, historii zdrowia i czynników ryzyka.
A jeśli od kilku lat naprawdę nic mi nie dolega?
Jeżeli przez kilka lat nie wykonywałeś żadnych badań, warto potraktować to jako dobry moment do rozmowy z lekarzem o profilaktyce.
Nie oznacza to, że trzeba natychmiast wykonywać pełny panel diagnostyczny.
Można zacząć od oceny aktualnego stanu zdrowia i ustalenia, jakie badania będą w danym przypadku najbardziej przydatne.
Szczególne znaczenie mogą mieć:
WiekZakres badań i zalecenia profilaktyczne zmieniają się wraz z wiekiem.
Historia rodzinnaWystępowanie określonych chorób u bliskich krewnych może mieć znaczenie przy planowaniu profilaktyki.
Styl życiaAktywność fizyczna, sposób odżywiania, palenie papierosów, alkohol czy masa ciała mogą wpływać na ryzyko różnych problemów zdrowotnych.
ObjawyJeżeli pojawiają się nowe lub utrzymujące się dolegliwości, nie warto czekać z konsultacją tylko dlatego, że wcześniejsze wyniki były prawidłowe.
Przyjmowane lekiNiektóre leki wymagają okresowej kontroli określonych parametrów.
Wynik sprzed trzech lat nie mówi, co dzieje się dzisiaj
To jedna z najważniejszych rzeczy.
Jeżeli trzy lata temu morfologia, glukoza czy cholesterol były prawidłowe, jest to informacja dotycząca tamtego momentu.
Nie jest gwarancją, że identycznie wyglądają dzisiaj.
Stan zdrowia zmienia się wraz z wiekiem, stylem życia, masą ciała, przebytymi chorobami czy przyjmowanymi lekami. Dlatego wyniki badań warto traktować jako element aktualnej oceny, a nie certyfikat zdrowia ważny bezterminowo.
Kiedy nie warto czekać z badaniami?
Szczególnej uwagi wymagają nowe, utrzymujące się lub nasilające się objawy.
Może to być między innymi:
przewlekłe zmęczenie,
niewyjaśniona zmiana masy ciała,
nawracające problemy z układem pokarmowym,
zwiększone pragnienie lub częste oddawanie moczu,
zaburzenia snu,
nietypowe osłabienie,
nawracające infekcje,
inne objawy, które wcześniej nie występowały.
Same badania laboratoryjne nie zastępują konsultacji lekarskiej. Jeżeli pojawiają się niepokojące objawy, pierwszym krokiem powinna być odpowiednia konsultacja, a nie samodzielne zamawianie całego katalogu badań.
Czy badania trzeba robić co roku?
Nie istnieje jedna częstotliwość odpowiednia dla każdego człowieka i każdego badania.
Niektóre badania mogą być wykonywane okresowo w ramach profilaktyki, inne tylko w określonych sytuacjach lub na podstawie wskazań lekarza.
Dlatego pytanie „czy trzeba robić wszystko raz w roku?” warto zastąpić pytaniem:
„Jakie badania są odpowiednie dla mnie i w jakiej częstotliwości?”
To znacznie bardziej sensowne podejście.
A jeśli mieszkasz w Piasecznie lub okolicy?
Jeżeli po przeczytaniu tego tekstu przypomniałeś sobie, że Twoje ostatnie badania były wykonywane jeszcze w czasach, kiedy telefon miał ładowarkę, której nie trzeba było pilnować jak skarbu, może być to dobry moment, żeby zainteresować się aktualną profilaktyką.
W okolicy Piaseczna działa LabMed - punkt pobrań w Józefosławiu, przy ul. Ogrodowej 16D.
W punkcie można wykonać szeroki zakres badań laboratoryjnych, w tym podstawowe badania krwi, badania hormonalne, badania moczu oraz inne oznaczenia dostępne w ofercie.
Przed wykonaniem badań warto sprawdzić wymagania dotyczące przygotowania oraz upewnić się, które oznaczenia są odpowiednie w danej sytuacji.
Nie chodzi o to, żeby badać się bez końca
Profilaktyka nie oznacza wykonywania jak największej liczby badań.
Chodzi o coś znacznie prostszego: wiedzieć, kiedy warto sprawdzić stan swojego zdrowia i nie odkładać tego przez kolejne kilka lat.
Jeżeli ostatnie wyniki masz sprzed kilku miesięcy i były wykonane zgodnie z zaleceniami lekarza, nie ma powodu do paniki.
Jeżeli jednak nie pamiętasz nawet, kiedy ostatni raz miałeś pobieraną krew, to prawdopodobnie nie jest najlepszy moment na kolejne „zrobię to później”.
Kilka minut w punkcie pobrań może być rozsądniejszym rozwiązaniem niż czekanie, aż organizm sam zdecyduje się zwrócić na siebie uwagę.
